Buitenaards leven

In een uitermate giftig meer in Californië is een bacterie gevonden die een van de zes basisbestanddelen van alle aardse leven mist, namelijk fosfor, en daarvoor in de plaats arsenicum heeft. Dit feit vergroot de kans dat ook op planeten elders in het heelal leven kan voorkomen. Wat zou het betekenen voor ons christelijk geloof, als er elders in ons onmetelijke heelal intelligente wezens zouden voorkomen?

De natuurwetenschappers die daarnaar gevraagd is, antwoorden zelfverzekerd dat het hun geloof niet zou aantasten. Het ND van 3 december bericht erover. Zelf denk ik dat het voor gelovigen die de Bijbel als openbaring van concrete werkelijkheid aanvaarden, grote complicaties zou opleveren. Ik vermoed dat ik de gevolgen niet kan overzien, maar ik wil wel proberen met de doordenking van de gevolgen een begin te maken.

Het probleem bestaat naar mijn inschatting niet bij de belijdenis van God als Schepper. Het draagt alleen maar bij aan zijn grootheid als Hij in nog groter variatie leven tot aanzijn had geroepen. Lastiger wordt het ten aanzien van de belijdenis van de Zoon in wie God zich aan ons als Verlosser openbaart. In verband daarmee zie ik ook problemen met ons belijden van de voleinding waarin hemel en aarde worden verenigd en God bij de mensen zal wonen op de nieuwe aarde.

Het maakt wel verschil van welke aard die intelligente wezens op een andere planeet zullen zijn. Stel dat ze identiek zijn aan de mensen op de planeet aarde. Dan is het mogelijk dat zij eveneens in zonde zijn gevallen, maar ook dat zij aan God trouw zijn gebleven. In dat laatste geval zal daar geen dood zijn. De wetten van de natuur zullen volstrekt anders zijn. De volmaaktheid die wij voor de toekomst verwachten, is daar dan al aangebroken. Ondenkbaar? Nee. Alleen zal in dat geval de toegang tot die volmaakte wereld voor de aardse zondige mens door God worden versperd. Maar dat is voor Hem een kleinigheid.

Maar wat moeten we ermee aan als die menselijke wezens eveneens in zonde gevallen zijn? Zou God ook hun verlossing van zonde en dood hebben gezocht? Zou Hij daartoe zijn Zoon ook naar die planeet gezonden hebben? Dat wordt moeilijk verenigbaar met onze belijdenis van Christus’ goddelijke en menselijke natuur, die ongedeeld en ongescheiden bijeenhoren. Hoe kan de Zoon mens wórden, als Hij in een andere wereld reeds onomkeerbaar mens geworden ís? En kan Hij naar twee werelden terugkeren om daar in heerlijkheid te regeren? Calvinistische christenen belijden dat Christus’ lichaam niet alomtegenwoordig is. Dus: nee.

Het probleem komt nog scherper in beeld, wanneer het om andersoortige intelligente wezens zou gaan, wezens bijvoorbeeld die behalve dat ze er heel anders uitzien, ook anders met elkaar communiceren, niet door fonetische taal, maar door sonarsignalen, door het afscheiden van geurtjes, en door meer of minder helder licht uit te stralen in diverse kleuren. Tegelijk zijn ze wel zo intelligent dat ze keuzes kunnen maken en de gevolgen van hun daden kunnen overzien; verder ook zo sociaal dat ze op elkaar aangewezen zijn. Cruciaal is dan of ze religieus zijn. Zo nee, dan zouden ze niet naar Gods beeld zijn geschapen en zou Hij zich niet in een persoonlijke relatie met hen hebben gesteld. Met welk doel zou Hij hen dan op hun planeet geschapen hebben? Maar zijn ze wel religieus, en nemen we aan dat ze van God zijn afgedwaald (het tegendeel is boven al overwogen), langs welke weg roept Hij hen dan terug? De aanneming van hun natuur lijkt door de reeds aangenomen menselijke natuur van Christus te worden uitgesloten.

Er is naar mijn inzicht dan nog maar één overgebleven mogelijkheid. God, die ook ten aanzien van hen een God van liefde is, opent een geheel andere weg tot verlossing dan die van de incarnatie van zijn Zoon. Kan Hij dit? Volgens Calvijn wel. Die schrijft enkele keren dat God ons ook door een hoofdknikje had kunnen verlossen, maar dat Hij dat niet gedaan heeft omdat dat Hem niet heeft behaagd.

Het blijft moeilijk je een voorstelling te maken. Het is wel een perspectief dat de bestaande theologie (denk ook aan huwelijk, gezin en andere ethische onderwerpen) losbreekt uit haar vertrouwde kaders.

Dit bericht is geplaatst in Logboek. Bookmark de permalink.